|
|
Als we de Nederlandse media geloven dan is de organisatie van Pécs 2010 niet in staat om iets te organiseren en boven al corrupt. Dat is misschien wel waar. Immers de rapporten van Transparency International, waar Hongarije Vandaag al enkele jaren over bericht, liegen er niet om, corruptie is nog steeds een algemeen goed in dit land. Aan de vooravond van het jaar 2010 wil ik de Nederlandse toerist die van plan is Pécs te bezoeken vragen de moed niet te snel op te geven door een en ander wat te relativeren. Aan het programma zelf wordt de komende weken uiteraard aandacht besteed, meer of minder kritisch, meer of minder uitgebreid en regelmatig enthousiast.
Naar aanleiding van de herdenking van het open gaan van het ijzeren gordijn, de val van de muur in 1989, verschijnen er in de Volkskrant van 6 november j.l. twee boekrecensies die de beeldvorming over de rol van de Hongaren beïnvloeden. De boeken The Year that Changed the World- The Untold Story behind the Fall of the Berlin Wall door Michael Meyer en IJzeren Deuren – Zes families tussen Oost- en West-Europa door Annemieke Hendriks worden doorrespectievelijk Olaf Tempelman en Hella Rottenberg gerecenseerd. De eerste prijst de Hongaren de hemel in, voor de laatste is het in Hongarije behoorlijk hopeloos.
Voor Tempelman is het boek van Meyer het bewijs dat de Hongaren de helden zijn van “Het jaar der jaren” en dat” de Muur zonder de hervormingsgezinde vleugel van de communistische partij in 1989 waarschijnlijk nog niet was gevallen”. Rottenberg plukt uit de verhalen van Hendriks de woede en teleurstelling van een stel uit Pécs. Aanvankelijk zijn zij zeer betrokken bij Pécs 2010 om uiteindelijk wanhopig en zelfs afkerig te worden. “Het stadsbestuur toont alleen belangstelling voor het deel van de plannen waarmee het de eigen zakken kan spekken.” Hoe terecht het ook is om aan deze teleurstelling uitgebreid aandacht te schenken, het is dom om door middel van koppen en subkoppen de indruk te wekken dat het integere boek van Hendriks vooral een aanklacht is tegen Pécs 2010. Dat is niet het geval. Het verhaal is enkel een illustratie. Rottenberg : “Heel leerzaam, dit boek, als contrapunt voor juichverhalen over hoe de vrijheid het van de dictatuur won en de eenheid van Europa werd hersteld.” Dat is wel aan de hand, relativering van de idee dat sinds 1989 er sprake is van eenheid. Meer en meer bepalen nationalisme en etnische waarden de toon. In een uithoek van dat Europa ligt Pécs waarvan de culturele geschiedenis bepaald wordt door Croaten, Serven, Duitsers, Turken én Hongaren…én Nederlanders die het laatste decennium toestromen naar Pécs en omgeving.
Het oorspronkelijke uitgangspunt van Pécs 2010, brug tussen Oost en West en grensoverschrijdende – namelijk met de Balkan - cultuur, is nog steeds aan de orde. Geformuleerd in 2003 en 2004, gepromoot en vervolgens neergelegd bij de benoeming tot culturele hoofdstad in 2006, opgepompt en doorgeduwd tot aan vandaag zal het in het nieuwe jaar eindelijk zichtbaar moeten worden. Dat is een knap lastige opdracht voor het management omdat uitgerekend in de laatste jaren de euforie over de eenheid van Europa is getemperd, westerse waarden worden gerelativeerd en misschien niemand meer kan vertellen wat een brug tussen Oost en West nu eigenlijk met elkaar verbindt. Deze vragen bepalen wel het debat in kunstenaarskringen en bij kunstenaarsinitiatieven, niet bij de officiële organisatie van Pécs 2010.
Het succes van Linz, culturele hoofdstad van Europa in 2009, wordt grotendeels bepaald door uitingen van subcultuur. De aantrekkingskracht van Pécs ligt eveneens op dit terrein, voorstellingen die buiten het officiële programma zullen verschijnen en waar Hongarije Vandaag haar lezers middels berichten op zal trakteren. Voor de echte pessimist kan ik het niet laten te herinneren aan 2001 toen Rotterdam culturele hoofdstad was. Een citaat uit Fem De Week (27-1-2001) over de organisatie: “Die vind ik tot nu toe erg warrig…een typisch voorbeeld van Rottocratie…”. Wie denkt nog aan zoiets als culturele hoofdstad als je het Film Festival in Rotterdam bezoekt, ooit begonnen als initiatief door het toen nog kleine Lantaren Venster Theater? Nou dan! Op naar 2010 en oren en ogen open voor wat er bij zij- en achterdeuren te beleven valt.
Lidewijde Smet
Annemieke Hendriks, IJzeren deuren – Zes families tussen Oost- en West-Europa, Contact 2009
Michael Meyer, The Year that Changed the World- The Untold Story behind the Fall of the Berlin Wall door Michael Meyer, Simon & Schuster 2009
Lidewijde, december 2009 |
|
